درویش علی کولاییان     چکیده : بدون تردید ساری از شهرهای باستانی ایران و  شاید کهن ترین شهر در مازندران و گیلان است . این شهر برخلاف بسیاری از شهر های کهن ، طی زمان طولانی از تاریخ  خود، تغییر مکان نداده جابجا نشده است . حتی جاری شدن سیل مهیب قرن چهارم هجری باعث تغییر مکان شهر نشد . بی مناسبت نیست اگر در این مقاله کهنترین اثر تاریخی متعلق به شهر ساری ، دهستانی با وسعت قریب به پنج هزار هکتار معرفی شده است . این دهستان مزرعه یی عظیم  ، چسبیده به ساری و متصل  به آن است و تقریباً اراضی یکپارچه آن ، همیشه با استفاده از یک نهر بزرگ همراه با شبکه یی از نهر های کوچک آبیاری شده است . سالخوردگان دهقان در محل ، تاریخ حفر نهر را همیشه به زمان بسیار دور و به زمان  حضرت آدم (ع) نسبت داده اند

  سعی نگارنده در دهه های اخیر افشای این حقیقت است که برخلاف تصور رایج ،  کلیله و دمنه یک اثر فرهنگی ایرانی است و خاستگاه آن مازندران است . برداشت نادرست شرق شناسان از روایت ها در مکتوبات تاریخی ایران  که به پیش از اسلام اشاره دارد ،  آنجا که صحبت از هند و هندوستان میشود حائز اهمیت است و طلب می کند که پیگیرانه دنبال شود تا با رفع اشتباه ، کلیله ودمنه این شاهکار بزرگ تاریخی فرهنگی جهان نه بر تارک فرهنگ هند بلکه به جای آن به فرهنگ پرافتخار ایران تعلق گیرد . کلیله زاییده فرهنگ و تمدن ایرانیانست . تعابیر نادرستِ روایت ها،  شرق شناسان را برای تعیین منشا کلیله به بیراهه کشاند.  پس از سالها تلاش ، بعد ازاینکه ردپایی از کلیله در هند پیدا نشد ، شرقشناسان دست به توجیهاتی زدند . نام کتابچه هایی موسوم به پنچه تنتره  با محتوای مشترک با

درویش علی کولاییان سال ها پیش ( سال ۱۳۹۲) در مورد جابجا شدن تاریخی قسمتی از مسیر تجن ، مقاله ای تقدیم علاقه مندان شده است۱ ، مقاله یی که اکنون ارائه می گردد جهت آسان نمودن احاطه به موضوع۱، برای طیف بیشتری از خوانندگان است . ماجرا درعهد باستان ، بعد از هجوم یونانیان به ایران و پس ازشروع کشت و کار برنج در مازندران اتفاق افتاد . در آثارشان دو مورخ بزرگ رومی و یونانی ( کوینت کورس۲ و دیودور۳ ) که راوی یورش اسکندر به ایران و راوی جهانگشایی اویند ؛ به رودخانه یی عجیب در مسیر حرکت اسکندر اشاره می کنند . یونانیان با رود خانه در همان راهی روبرو میشوند که از آن طریق، دامغان را به قصد سواحل دریای مازندران ترک می کنند . آن رود خانه ، با آن مشخصات عجیب ، هنوز شناخته نیست ، اما نگارنده امیدوار است تلاش های صورت

یورش دولت یونانی بلخ به دره گنگ و تبعات آن در مازندران      دولت یونانی بلخ شرقی ترین بخش جهان یونانی در آسیای میانه و یک دولت باستانی که از سال ۲۵۰ تا ۱۲۵ پیش از میلاد حاکمیتی مستقل داشت و بخشی مهم از آسیای میانه و مناطقی از ایران و پاکستان و هند را در تصرف داشت .  این دولت به پادشاهی باکتریا نیز شهرت دارد و باکتریا یا همان بلخ پایتخت آن بود . رونق و ثروت شهرهای آن در آن هنگام باعث شد تا پادشاهی باکتریا را  ” امپراتوری هزار شهر طلایی”  نیز نام بگذارند . در جغرافیای دولت یونانی بلخ، تبرستان یا همان مازندران جایگاهی معین داشت.غربی ترین بخش پادشاهی، یعنی غربی ترین بخش دولت یونانی بلخ ، تبرستان یا همان مازندران بود. نقشه زیر موقعیت مازندران  را در ۱۸۰ سال قبل از میلاد مسیح در محدوده دولت یونانی بلخ نشان می دهد .                

     در شماره پیشین مجله وزین گیله وا نقدی آمده است به قلم دکتراسمعیل شفق با عنوان ” آیا مازندران خاستگاه کلیله است ؟  ”  . نقد ایشان متوجه کتابی به قلم اینجانب تحت عنوان ” برآمدن کلیله و دمنه ، شاهکار فرهنگی مازندران باستان ”  و آنچه که در پی خواهد آمد پاسخی به همان نقد است .     برای آشنایی خواننده ، به اختصار می پردازیم به رویدادی تاریخی که در قرن دوم قبل از میلاد اتفاق افتاد . در آن رویداد ،  تبرستان یا همان مازندران مقصد قومی مهاجر میشود ، اسکان مهاجران به سادگی امکان نداشت . جنگی طولانی اتفاق افتاد جهت اسکان مهاجران ، قومی که از پیش ساکن آنجا بود با اعمال قدرت ارتش اشکانی به بیرون منطقه رانده شد . در صحت این رویداد تردید نیست و مورخان به اتفاق اینگونه از آن یاد می کنند . اما مردم مهاجر از کجا آمدند

از کتاب های مشهور جهان کلیله است . شهرت بین المللی هیچ کدام از آثار فرهنگی مربوط به ایران به شهرت این کتاب نمی رسد . این کتاب در ردیف بزرگترین آثار فرهنگی جهان محسوب می شود  و میلیون ها نفر با نام ایران  ، اول بار ،  با خواندن کلیله آشنا می شوند . می گویند این کتاب به صدها زبان برگردانده شده است۱.  باید با افتخار اعلام نماییم ، حقوق معنوی مربوط به این اثر در قدم اول به مازندران و به کهن سرزمین ما ایران تعلق دارد ، گر چه بی دقتی ها و سهل انگاری ها ، سبب شد تا به اشتباه ، خاستگاه کلیله به جای مازندران  و شمال ایران ، شبه قاره هند و کشورهندوستان معرفی شود . این اشتباه بزرگ از کجا سرچشمه می گیرد ؟     از کتاب های مشهور جهان کلیله است . شهرت بین المللی هیچ کدام از آثار

در کتاب “مازندرانی و سنسکریت کلاسیک ” به قلم نگارنده ، قریب به چهارصد واژه مازندرانی با واژه های سنسکریت مطابقت داده شد . دراین مقاله، به چهل واژه دیگر مازندرانی توجه می کنیم . علاقمندان به این نکته توجه کنند که فونتیک بکار رفته    ، فونتیک هاروارد- کیوتو  است(H-K  ) . فونتیک هاروارد- کیوتو ، تفاوت هایی  با فونتیک مرسوم  دارد . در متن به بعضی از  این تفاوت ها اشاره شده است . در ضمن واژه های سنسکریت که با چهل واژه مازندرانی مورد نظر مطابقت داشته اند  ،  معنایشان  در ادامه همین مقاله، به انگلیسی آمده است . مرجع ما فرهنگ دیجیتالی دانشگاه کلن آلمان(( Cologne Digital Sanskrit Lexicon )) است. ۱-آغوز     به معنای گردو است  . در سنسکریت واژه  AkhoTa به معنای در خت گردو است . حرف T نرم تلفظ می شود . در پهلوی گوز( قوز ؟) به معنای گردو است . ۲- اُودُنه   بار گذاشتن برنج با مقـدار  آب لازم برای طبخ

دکتر داوری اردکانی رییس فرهنگستان علوم می گوید : متاسفم که کتاب کلیله در مدارس تدریس نمی شود بنا به گزارش خبرگزاری دانشگاه آزاد اسلامی (شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۸ ) رییس فرهنگستان علوم ؛ دکتر داوری اردکانی ، اظهار نموده اند که کتاب کلیله و دمنه را من می شناسم و متاسفم که در مدارس تدریس نمی شود . ایشان در ادامه اظهارات خود بیان می کنند این کتاب از هند آمده و ترجمه آن قبل از اسلام به ایران آمد . باید گفت تاسف مازندرانیان از تاسف فیلسوف برجسته ما بایستی بیشتر باشد . چرا که انتساب کلیله و دمنه به هند ، به جای انتساب آن به مازندران ، خود یک اشتباه بزرگ و تاسف بار تاریخی است . یادداشت زیر از سوی اینجانب در همان خبرگزاری ذیل همان خبر درج گردیده است ای کاش استاد ارجمندی چون داوری اردکانی با خبر می شد و کلیله را بر

کلیله و دمنه شاهکاری کم نظیر و شاید بی نظیر است . گفته می شود این کتاب به بیش از یکصد زبان برگردانده شد . در سال های اخیر پژوهشهای صورت گرفته توسط این جانب ، این نکته را آشکار می کند که کتاب کلیله ، هدیه فرهنگی مردم مازندران به فرهنگ ایران و جهان است و بر اثر اشتباه و غفلت تاریخی بعضی کاتبان ایرانی این گوهر والای فرهنگ ما به جایی دیگر ؛ به شبه قاره هند نسبت داده شد . اخیراً از مقاله ای مهم با عنوان ” سرچشمه کلیله ” با خبر شدم که تصویر آن در ذیل همین مقدمه آمده است . مقاله ای که نامبرده شد، سالها پیش در نشریه ” انجمن فرهنگ ایران باستان دوره دوم فروردین ۱۳۴۴ شماره ۱ ” درج شده ، ترجمه ای از شادروان مسعود رجب نیا است . (رجب نیا سالها در تهران ، معاونت کتابخانه ملی را

مقاله ای در پاییز ۹۷ در نشریه  ” پژوهش های باستان شناسی ایران ”  با عنوان ” دربند کولا آوردگاه راه بردی اسپهبدان تبرستان در برابر اعراب ” منتشر شد و موضوع آن ، مکانی تاریخی در مازندران ، موسوم به  ” دربند کولا ” است .  نویسنده مسئول مقاله آقای دکتر سامان توفیق در جریان پژوهش ها ی خود ، غار با اهمیت و بی نظیر خطیر کوه در شهرستان سوادکوه مازندران را که اخیراً به نادرست نزد بعضی ها به اسپهبد خورشید موسوم شده است چنین می نامد و آن را در پیوند با مکان تاریخی ” دربند کولا ” می شناساند ،  و پژوهش منتشره از سوی اینجانب را که اصولاَ با اساس کار های ایشان در تعارض است ، با شرحی مفصل اما استدلالی ضعیف و نادرست مورد تردید قرار می دهد . از آنجا که درستی رساله دکتری و درستی موضوع پروژه ایشان ، با مکان یابی درست دربند کولا محک می خورَد ،