واژه‌های کلیدی نفت – بحران -جامعه- حکومت – سیستم – اقتصاد- بودجه- دولت چکیده فضای اقتصادی – اجتماعی ایران با بحرانی روبروست که علیرغم تقلای طولانی و صرف امکانات و فرصت های بسیار، در مهار آن موفق نبوده ایم . تاثیر درآمد کلان نفت از طریق بودجه دولت، در ایحاد این بحران ،حائز اهمیت فراوان است . بروز این مشکل اول بار در ایران بوده است،از این رو جستجوی راه حل در بایگانی تجارب دیگران نیز اتلاف فرصت ها است . در این نوشتار کوشش نگارنده تشریح همین مطلب است و تذکر این نکته که ،حل مشکل ، وضع تئوری های اقتصادی نیست بلکه توجه نمودن به اصول بنیادی سیستم جامعه و حکومت است که می تواند منجر به توفیق ما ،در حل مساله شود . قریب هفده سال پیش اولین کنفرانس برنامه ریزی به ابتکار عناصر دست اندر کار دولت آقای هاشمی رفسنجانی و با همکاری چند دانشگاه و همچنین موسسه عالی پژوهش در برنامه ریزی و توسعه (سازمان برنامه