بدون تردید آقایان معرف حضور همه  هستند . آن ها از رجال علمی کشور محسوب می شوند . گهگاه اظهارات ایشان و افاضاتشان را در روزنامه ها وسایر رسانه ها شاهدیم . بسیاریشان استاد دانشگاه اند بعضی شان مدیرکل سابق و کمترینشان کارشناس معرفی می شوند . مردانی با مو های سفید و سنین بالای هفتاد هم در میانشان پبدا می شوند . ده ها سال است که حرف های یکنواخت و تکراری و بدون تاثیر آقایان از بلندگوها و روزنامه ها بگوش مردم می رسد . چند چیز را همیشه و در همه حال  بی ثمر تکرار و تکرار می کنند . دست واسطه ها را قطع کنید!   سیاست های اقتصادی را نه آن طور بلکه اینطوری کنید ! دولت را کوچک کنید ! تولید داخلی را حمایت کنید ! خصوصی سازی را رعایت کنید ! واردات را کم کنید ! صادرات را زیاد کنید و گاه هم می

جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران سلطه غرب بر خاورمیانه را به چالش گرفت . ایران آن زمان از شرایط نوین در جهان و از قواعدی  که غرب برای اداره جهان  وضع نمود، سود جست و جهان را متوجه حق طلبی های خود نمود . شصت سال از آن ماجرا گذشت و  تجربه ای گران ، اندوخته ملت ما شده است . اکنون اقدامی دیگر پیش روی ما است . این بار ملت ایران تجربه ای تلخ  را دست مایه می کند تا بار دیگر در خاورمیانه ، سرمشقی تازه باشد . این بار نیز نفت ، سبب ساز تصمیمی بزرگ می شود . تجربه تلخ چه بود ؟ اواسط دهه هفتاد میلادی با افزایش تولید نفت و گران شدن روز افزون قیمت ، هیج کس گمان آن نداشت که ملت ایران مرحله ای خطرناک را تجربه می کند  ،تجربه ای که منجر به بزرگترین اتفاق تاریخ خاورمیانه ، یعنی

واژه‌های کلیدی نفت – بحران -جامعه- حکومت – سیستم – اقتصاد- بودجه- دولت چکیده فضای اقتصادی – اجتماعی ایران با بحرانی روبروست که علیرغم تقلای طولانی و صرف امکانات و فرصت های بسیار، در مهار آن موفق نبوده ایم . تاثیر درآمد کلان نفت از طریق بودجه دولت، در ایحاد این بحران ،حائز اهمیت فراوان است . بروز این مشکل اول بار در ایران بوده است،از این رو جستجوی راه حل در بایگانی تجارب دیگران نیز اتلاف فرصت ها است . در این نوشتار کوشش نگارنده تشریح همین مطلب است و تذکر این نکته که ،حل مشکل ، وضع تئوری های اقتصادی نیست بلکه توجه نمودن به اصول بنیادی سیستم جامعه و حکومت است که می تواند منجر به توفیق ما ،در حل مساله شود . قریب هفده سال پیش اولین کنفرانس برنامه ریزی به ابتکار عناصر دست اندر کار دولت آقای هاشمی رفسنجانی و با همکاری چند دانشگاه و همچنین موسسه عالی پژوهش در برنامه ریزی و توسعه (سازمان برنامه